نشانههای سمی بودن رابطه؟
[ez-toc]
روابط سمی میتوانند بر سلامت روانی، عاطفی و حتی جسمانی ما تأثیرات منفی جدی بگذارند. این روابط ممکن است بهتدریج و بدون اینکه متوجه شویم به بخشی از زندگی ما تبدیل شوند. شناخت اینکه کدام روابط سمی هستند و چگونه باید از آنها دوری کنیم قدم اول در حفظ سلامت روانی و عاطفی است. در ادامه به بررسی نکاتی میپردازیم که میتواند به شما کمک کند تا از روابط سمی فاصله بگیرید و در صورت لزوم از آنها خارج شوید
نشانههای سمی بودن رابطه
روابط سمی میتوانند به تدریج به بخشی از زندگی افراد تبدیل شوند و تاثیرات منفی بر سلامت روانی، جسمی و عاطفی آنها بگذارند. بسیاری از ما ممکن است زمانی که درگیر یک رابطه سمی هستیم قادر به شناسایی نشانههای آن نباشیم. با این حال نشانههای رایجی وجود دارند که میتوانند به شما کمک کنند تا تشخیص دهید که آیا در یک رابطه سمی قرار دارید یا خیر؟!؟
بیاحترامی و تحقیر
یکی از واضحترین نشانههای رابطه سمی بیاحترامی و تحقیر است. این رفتار ممکن است به صورت لفظی یا غیرکلامی ظاهر شود مانند تمسخر، توهین یا دستکم گرفتن شما در جمع. طبق تحقیقاتی که در دانشگاه هاروارد انجام شده است بیاحترامی در روابط میتواند آسیبهای عاطفی و روانی جدی به همراه داشته باشد و منجر به کاهش عزت نفس و افسردگی شود.
افراد در روابط سمی ممکن است شما را از لحاظ احساسی یا فیزیکی تحقیر کنند و این رفتار به تدریج میتواند به احساس بیارزشی و خود کمبینی در شما منجر شود. اگر در یک رابطه همیشه احساس میکنید که مورد احترام قرار نمیگیرید یا تحقیر میشوید، این میتواند نشانهای از یک رابطه سمی باشد
کنترلگری و وابستگی
در روابط سمی یکی از طرفین ممکن است سعی کند کنترل بیشازحدی بر زندگی، انتخابها و تصمیمات طرف دیگر داشته باشد. این کنترلگری میتواند شامل نظارت بر فعالیتها، روابط اجتماعی و حتی افکار فرد مقابل باشد.
تحقیقاتی که در دانشگاه استنفورد انجام شده است نشان میدهند که این نوع از روابط کنترلکننده بهویژه زمانی که بر آزادی فردی اثر بگذارد میتواند منجر به احساس اسارت و کاهش اعتماد به نفس شود.
اگر احساس میکنید که آزادی عمل ندارید یا همیشه باید تحت نظر و تایید فرد دیگر باشید، این نشانهای از رابطه سمی است. در این نوع روابط، فرد نمیتواند خودش باشد و دائم باید خود را به گونهای وفق دهد که طرف مقابل راضی باشد.
ناتوانی در اعتماد
اعتماد پایه و اساس هر رابطه سالم است. در یک رابطه سمی ممکن است احساس کنید که اعتماد به طرف مقابل سخت و گاهی غیرممکن است. تحقیقات دانشگاه کلرادو نشان دادهاند که نبود اعتماد بهویژه وقتی که طرفین دائم در حال پنهانکاری یا دروغگویی هستند میتواند به بحرانهای عاطفی و حتی اختلالات روانی جدی منجر شود.
اگر دائم شک دارید که طرف مقابل شما در حال پنهانکاری است یا به شما دروغ میگوید این میتواند نشانهای از عدم سلامت رابطه باشد. در روابط سمی اعتماد به تدریج از بین میرود و هرگونه اعتمادسازی جدید به شدت دشوار میشود.
نبود هیچ حمایتی در مواقع نیاز
در روابط سمی طرف مقابل ممکن است در مواقعی که نیاز به حمایت عاطفی یا جسمی دارید شما را تنها بگذارد. طبق تحقیقاتی که در دانشگاه مینهسوتا صورت گرفته است نبود حمایت عاطفی از طرف شریک زندگی میتواند منجر به احساس تنهایی، اضطراب و افسردگی شود. روابط سالم باید پشتیبانی، همدلی و همکاری داشته باشند اما در روابط سمی ممکن است هر زمان که نیاز به حمایت دارید احساس کنید که تنها هستید.
اعتماد به نفس پایین و احساس گناه
افراد در روابط سمی معمولاً احساس گناه یا مسئولیت نادرست نسبت به رفتار طرف مقابل دارند. این احساس ممکن است به دلیل سرزنشهای مداوم یا از دست دادن کنترل بر زندگی خود باشد. طبق تحقیقات دانشگاه کالیفرنیا، این نوع احساسات میتواند به مشکلات روانی از جمله اضطراب، افسردگی و اختلالات شخصیتی منجر شود
اگر دائم احساس میکنید که تقصیر مشکلات یا رفتار منفی طرف مقابل بر دوش شماست یا احساس گناه بیدلیل دارید این میتواند نشانهای از سوءاستفاده عاطفی و روانی در رابطه باشد.
اجتناب از مشکلات و یا ایجاد درگیریهای مکرر
در روابط سمی ممکن است یا طرفین از رویارویی با مشکلات اجتناب کنند یا برعکس درگیریهای بیپایان و منفی ایجاد شود. در هر دو حالت این وضعیت به جای حل مشکلات وضعیت را پیچیدهتر میکند. طبق تحقیقات دانشگاه دوک اجتناب از مشکلات یا درگیریهای مداوم میتواند به فرسودگی عاطفی و افزایش اضطراب و افسردگی در فرد منجر شود.
اگر در یک رابطه بهطور مداوم از رویارویی با مشکلات اجتناب میشود یا با هر مسئلهای وارد درگیریهای بیپایان میشوید این میتواند نشانهای از نداشتن توانایی حل تعارضها بهطور سالم باشد که در نهایت میتواند رابطه را سمی کند
چرا رهایی از رابطه سمی دشوار است؟
ترک کردن یک رابطه سمی میتواند بهویژه در شرایطی که به آن عادت کردهاید یا احساس میکنید که هیچچیز بهتری در انتظار شما نیست بسیار دشوار باشد. این فرآیند به دلایل عاطفی، روانی و حتی اجتماعی پیچیدهای مرتبط است که به آن وابسته شدهایم. در اینجا به برخی از دلایلی که چرا ترک کردن رابطه سمی میتواند سخت باشد میپردازیم
وابستگی عاطفی و احساس تعلق
یکی از اصلیترین دلایل سخت بودن ترک یک رابطه سمی وابستگی عاطفی است. انسانها بهطور طبیعی تمایل دارند که به روابط عاطفی خود بچسبند و این میتواند حتی زمانی که رابطه ناسالم است نیز ادامه یابد.
طبق تحقیقاتی که در دانشگاه هاروارد انجام شده است احساس تعلق و وابستگی میتواند باعث شود که فرد علیرغم آسیبهای عاطفی همچنان در رابطه بماند. این احساس تعلق ممکن است به دلیل عشق، ترس از تنها شدن یا حتی تصور اینکه دیگر فردی نمیتواند او را دوست داشته باشد، تقویت شود.
ترس از تنهایی
ترک یک رابطه سمی اغلب با ترس از تنهایی همراه است. بسیاری از افراد ممکن است از این هراس داشته باشند که پس از پایان رابطه تنها بمانند یا احساس کنند که دیگر هیچکس آنها را نمیپذیرد. طبق تحقیقی که در دانشگاه ییل انجام شده است ترس از انزوا و تنهایی میتواند فرد را در یک رابطه ناسالم نگه دارد حتی اگر آن رابطه برای سلامت روانی او مضر باشد.
احساس گناه و مسئولیت
در بسیاری از روابط سمی افراد ممکن است احساس کنند که مسئول وضعیت شریک خود هستند یا گناه ترک رابطه را بر دوش خود احساس کنند. این احساس مسئولیت میتواند از سرزنشهایی که ممکن است از طرف مقابل یا حتی خود فرد تجربه شود نشأت گیرد.
افرادی که در روابط سمی قرار دارند ممکن است دائماً احساس کنند که ترک کردن دیگران را آزار میدهد یا به آنها آسیب میزند. این احساس گناه میتواند روند تصمیمگیری برای ترک رابطه را بسیار سخت کند.
کمبود اعتماد به نفس و ارزش فردی
افراد در روابط سمی بهویژه در روابطی که در آنها تحقیر بیاحترامی و یا سوءاستفاده عاطفی وجود دارد ممکن است کمبود اعتماد به نفس و ارزش فردی را تجربه کنند. وقتی فردی احساس کند که به اندازه کافی خوب نیست یا نخواهد توانست در دنیای بیرون از رابطه دوام بیاورد تصمیم به ترک آن رابطه برایش دشوار میشود.
تحقیقات نشان میدهند که افرادی که از نظر عاطفی تحت فشار قرار دارند ممکن است احساس کنند که هیچکسی به آنها توجه نمیکند و ترک رابطه ممکن است باعث افزایش احساس بیارزشی شود.
منافع کوتاهمدت و امید به تغییر
بسیاری از افراد امیدوارند که شریکشان تغییر کند یا رابطه بهنوعی بهتر شود. این امید به تغییر میتواند یک دلیل قوی برای ماندن در رابطه سمی باشد. افراد ممکن است به اشتباه باور کنند که تغییر در شریک زندگیشان ممکن است اتفاق بیفتد یا این که رفتارهای منفی آنها موقتی است.
این نگرش باعث میشود که فرد بهجای پذیرش واقعیت به امید تغییر در آینده در رابطه باقی بماند. طبق تحقیقاتی از دانشگاه کالیفرنیا این امید به تغییر میتواند بهطور موقت فرد را در رابطه نگه دارد حتی اگر واقعیت نشاندهنده عدم تغییر باشد.
وابستگی مالی یا اجتماعی
در برخی روابط سمی افراد ممکن است به دلیل وابستگی مالی یا اجتماعی قادر به ترک رابطه نباشند. این وابستگی میتواند بهویژه زمانی که یکی از طرفین از نظر مالی یا اجتماعی به دیگری وابسته باشد، بسیار پیچیده شود. تحقیقات روانشناختی نشان میدهند که این نوع وابستگیها بهطور مستقیم بر تصمیم فرد برای ترک یا نماندن در رابطه تأثیر میگذارند. به همین دلیل ممکن است فرد برای فرار از مشکلات مالی یا اجتماعی در رابطه سمی باقی بماند.
توهم عشق یا فریبکاری
در برخی موارد افراد ممکن است تصور کنند که عشقشان به طرف مقابل باعث تغییر رفتار او خواهد شد. این باور میتواند ناشی از فریبکاری باشد جایی که یکی از طرفین تلاش میکند با وعدههای توخالی یا تغییرات موقت فرد دیگری را متقاعد کند که باقی بماند. این نوع فریبکاری میتواند باعث شود که فرد بهطور مستمر در رابطه سمی بماند و از ترک آن امتناع کند، حتی زمانی که شواهد زیادی بر مضر بودن رابطه وجود داشته باشد.
چطور از یک رابطه سمی خارج شویم؟( مراحل ترک رابطه سمی)
پایان دادن به یک رابطه سمی میتواند بسیار پیچیده باشد. با این حال اگر در مسیر درست حرکت کنید میتوانید این روند را بهطور مؤثرتر و سالمتری طی کنید. در اینجا ده مرحله اساسی برای ترک یک رابطه سمی آورده شده است
1. ساخت یک شبکه حمایتی امن
اگر تصمیم به ترک رابطه گرفتهاید ضروری است که یک برنامه برای دوران سختی که پیشرو دارید تنظیم کنید. ابتدا مطمئن شوید که مکانی امن برای اقامت دارید. قبل از هر چیزی تعیین کنید که چه وسایلی نیاز دارید و در صورت لزوم یک نقشه برای فرار آماده کنید. با برنامهریزی دقیق و فکر شده وارد این مرحله شوید تا در زمان نیاز هیچ چیز شما را غافلگیر نکند.
2. تعیین اهداف برای استقلال مالی و شخصی
در صورتی که در رابطه بهطور مالی یا عاطفی وابسته هستید اکنون زمان آن رسیده است که به فکر استقلال خود باشید. در ابتدا میتوانید کلاسهای آموزشی را شروع کنید به شغلی پارهوقت یا تماموقت بپردازید و قدمهای کوچک به سمت تأمین نیازهای مالی خود بردارید. استقلال مالی یکی از مهمترین راهها برای آزادی و خودمختاری است.
3. اطلاعرسانی به دیگران
هیچچیز نباید مخفی بماند. با یک فرد مورد اعتماد مانند یکی از اعضای خانواده یا دوستان نزدیک صحبت کنید. آنها میتوانند در این فرآیند به شما کمک کنند و از شما حمایت عاطفی کنند. در صورتی که احساس خطر یا تهدید میکنید فوراً به مقامات محلی اطلاع دهید تا از کمکهای قانونی و حفاظتی بهرهمند شوید.
4. کمک گرفتن از متخصصان
ترک یک رابطه سمی و بهبودی از آن به زمان، انرژی و حمایت روانی نیاز دارد. با مشاوران یا گروههای حمایتی که در زمینه روابط سمی و درمان آن تجربه دارند تماس بگیرید. مشاوران و درمانگران میتوانند به شما کمک کنند تا در این مسیر دشوار گامهای مؤثری بردارید و به اهداف شخصیتان دست یابید. اگر این پایان یک ازدواج است یک وکیل مجرب در امور خانواده نیز برای شما ضروری است.
5. قطع ارتباط با شریک زندگی
هنگامی که تصمیم به ترک رابطه گرفتید ضروری است که ارتباط خود را با شریک زندگیتان قطع کنید بهویژه اگر فرد مقابل رفتارهای manipulative یا باجخواهانه داشته باشد. این روابط میتوانند بهطور فریبکارانه شما را به عقب بازگرداند. تنها در صورتی که فرزند دارید ارتباط را محدود به مسائل مربوط به فرزند کنید و از صحبت در مورد مسائل شخصی خود خودداری کنید. در صورت لزوم از مقامات برای صدور قرار منع تعقیب درخواست کنید.
6. تأمین نیازهای شخصی و روحی خود
یک رابطه سمی میتواند بهشدت بر عزت نفس و سلامت روان شما تأثیر بگذارد. بعد از ترک رابطه مهم است که زمانی را برای خودتان اختصاص دهید و به خودتان استراحت بدهید. اجازه ندهید فشار روانی ناشی از رابطه شما را از مسیر بهبودی بازدارد. روی خودتان تمرکز کنید، به سرگرمیها و علاقهمندیهای خود بپردازید و برای بازسازی عزت نفس و انرژیتان زمان صرف کنید.
شاید نیاز به زمان برای بهبود کامل داشته باشید بنابراین عجله نکنید. در این دوره میتوانید به پروژههای شغلی خود بپردازید به مسافرتی بروید که همیشه میخواستید یا هر کار دیگری که باعث بهبودی شما شود.
7. شناسایی و غلبه بر احساسات گناه و ترس
ترک یک رابطه سمی میتواند با احساسات گناه و ترس از تأثیر آن بر دیگران بهویژه اگر بچه دارید همراه باشد. در این مرحله مهم است که به خودتان یادآوری کنید که ترک رابطه به نفع شما و همه کسانی است که به شما وابسته هستند. با صحبت کردن با مشاور یا دوستان نزدیک میتوانید این احساسات را بهتر مدیریت کرده و به تصمیم خود اطمینان پیدا کنید.
8. ایجاد یک روال روزانه جدید
بعد از ترک رابطه سمی بسیار مهم است که روال روزانهای برای خود ایجاد کنید که شما را در مسیر بهبودی و بازسازی نگه دارد. این روال میتواند شامل ورزش، مراقبه، مطالعه یا حتی فعالیتهای اجتماعی باشد که به شما کمک میکند ذهن و بدن خود را تقویت کنید.
9. دوری از هرگونه بازگشت به رابطه
یکی از بزرگترین چالشها پس از ترک رابطه وسوسه بازگشت به آن است. پس از مدتی ممکن است احساس تنهایی یا پشیمانی کنید و بخواهید به رابطه بازگردید. برای مقابله با این احساسات ضروری است که خود را از هر گونه ارتباط با شریک سابق دور نگه دارید و تمام دلایل ترک رابطه را به یاد بیاورید.
10. جستجوی روابط سالم و سازنده
بعد از بهبودی زمان آن است که به سمت روابط سالم حرکت کنید. این روابط باید بر اساس احترام متقابل، اعتماد و حمایت عاطفی ساخته شوند. از هرگونه رابطهای که نشانههای سمی داشته باشد دوری کنید و به ارتباطاتی توجه کنید که به رشد و خوشبختی شما کمک کنند
جمع بندی
ترک یک رابطه سمی ممکن است چالشبرانگیز باشد اما با پیروی از این مراحل میتوانید بهطور مؤثری از آن خارج شوید و زندگی جدیدی را آغاز کنید. مهم است که در این فرآیند از خودتان مراقبت کنید و به حمایتهای مناسب دسترسی داشته باشید تا بهطور عاطفی و روانی بهبودی یابید.
برای ارتباط و رزرو وقت در کلینیک روانشناسی لطفی می توانید با شماره 09022328123 تماس بگیرید.
کلینیک روانشناسی زهرا لطفی | کلینیک روانشناسی و مرکز مشاوره زهرا لطفی
